گلند ضد انفجار چیست؟ بررسی انواع، کاربردها و استانداردهای آن
در بسیاری از صنایع، به‌ویژه صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و واحدهای صنعتی، تجهیزات الکتریکی در محیط‌هایی نصب می‌شوند که احتمال وجود گازها، بخارات یا گردوغبارهای قابل اشتعال در آن‌ها وجود دارد. در چنین محیط‌هایی انتخاب تجهیزات مناسب تنها به عملکرد صحیح آن‌ها محدود نمی‌شود، بلکه ایمنی و جلوگیری از ایجاد جرقه و خطر انفجار اهمیت بسیار زیادی دارد.
یکی از تجهیزات مهم در این زمینه، گلند ضد انفجار است. گلند ضد انفجار علاوه بر ایجاد اتصال مناسب بین کابل و تجهیزات الکتریکی، به حفظ ایمنی محل ورود کابل به جعبه‌های برق، تابلوها و تجهیزات صنعتی کمک می‌کند. در ادامه با کاربرد، انواع، ویژگی‌ها و نکات مهم انتخاب گلند ضد انفجار آشنا می‌شویم.
گلند ضد انفجار چیست؟
گلند کابل قطعه‌ای است که برای ورود و اتصال ایمن کابل به تجهیزاتی مانند جعبه تقسیم، تابلو برق، موتور، تجهیزات کنترلی و سایر محفظه‌های الکتریکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این قطعه علاوه بر ثابت نگه داشتن کابل، می‌تواند در برابر نفوذ عوامل محیطی نیز از محل ورود کابل محافظت کند.
گلند ضد انفجار نوع تخصصی گلند است که برای استفاده در محیط‌های مستعد انفجار طراحی و تولید می‌شود. ساختار این گلندها به گونه‌ای است که در شرایط مشخص‌شده توسط سازنده و استاندارد مربوطه، از ایجاد یا انتقال شرایط خطرناک در محل اتصال کابل جلوگیری کند.
این تجهیزات در پروژه‌هایی که ایمنی الکتریکی اهمیت بالایی دارد، نقش بسیار مهمی دارند و انتخاب صحیح آن‌ها باید بر اساس نوع کابل، نوع تجهیز، شرایط محیطی و الزامات پروژه انجام شود.
چرا استفاده از گلند ضد انفجار اهمیت دارد؟
در محیط‌های صنعتی ممکن است گاز یا بخارات قابل اشتعال در اطراف تجهیزات الکتریکی وجود داشته باشد. کوچک‌ترین نقص در طراحی یا نصب تجهیزات می‌تواند در شرایط نامناسب به ایجاد خطر منجر شود.
گلند ضد انفجار علاوه بر نگهداری و تثبیت کابل، برای ایجاد یک اتصال مناسب و ایمن بین کابل و محفظه تجهیزات طراحی شده است. استفاده از گلند مناسب می‌تواند به حفظ یکپارچگی محفظه، جلوگیری از نفوذ عوامل محیطی و افزایش ایمنی سیستم کمک کند.
به همین دلیل در پروژه‌های حساس، نمی‌توان هر گلند معمولی را جایگزین گلند ضد انفجار کرد. نوع گلند باید دقیقاً متناسب با مشخصات تجهیز و الزامات محیط انتخاب شود.
انواع گلند ضد انفجار
گلندهای ضد انفجار بر اساس ساختار، جنس، نوع کابل و شرایط استفاده، در مدل‌های مختلفی تولید می‌شوند. برخی از مدل‌های رایج عبارت‌اند از:
گلند ضد انفجار برای کابل آرموردار
کابل‌های آرموردار دارای لایه‌ای فلزی برای محافظت مکانیکی هستند. گلندهای مخصوص این کابل‌ها علاوه بر نگهداری کابل، امکان اتصال مناسب بخش فلزی کابل به سیستم مورد نظر را فراهم می‌کنند.
انتخاب این نوع گلند باید با توجه به ساختار دقیق کابل، قطر کابل و نوع آرمور انجام شود.
گلند ضد انفجار برای کابل بدون آرمور
برای کابل‌های بدون آرمور نیز گلندهای مخصوصی وجود دارد. این گلندها با توجه به ساختار کابل و شرایط نصب طراحی شده‌اند و باید از نظر قطر کابل و مشخصات فنی با کابل مورد استفاده مطابقت داشته باشند.
گلندهای فلزی ضد انفجار
این مدل‌ها معمولاً از فلزاتی مانند برنج یا سایر آلیاژهای مناسب صنعتی ساخته می‌شوند و به دلیل مقاومت مکانیکی و دوام مناسب، در بسیاری از محیط‌های صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
بسته به شرایط محیطی، ممکن است سطح گلند نیز دارای پوشش یا آبکاری مناسب برای افزایش مقاومت در برابر خوردگی باشد.
گلند ضد انفجار در چه صنایعی استفاده می‌شود؟
گلندهای ضد انفجار در محیط‌هایی کاربرد دارند که تجهیزات الکتریکی باید در برابر شرایط خطرناک محیطی ایمن باشند. از جمله مهم‌ترین حوزه‌های استفاده می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- صنایع نفت و گاز
- پالایشگاه‌ها
- صنایع پتروشیمی
- صنایع شیمیایی
- نیروگاه‌ها
- صنایع دارویی
- کارخانه‌های صنعتی
- معادن و محیط‌های دارای گردوغبار قابل اشتعال
- واحدهای تولید و فرآوری مواد قابل اشتعال
در چنین پروژه‌هایی، انتخاب تجهیزات مناسب باید بر اساس طبقه‌بندی محیط و الزامات فنی پروژه انجام شود.
استانداردهای گلند ضد انفجار
یکی از مهم‌ترین نکات هنگام خرید گلند ضد انفجار، توجه به استانداردها و تأییدیه‌های محصول است. تجهیزات مورد استفاده در محیط‌های مستعد انفجار باید متناسب با نوع محیط و الزامات ایمنی مربوطه انتخاب شوند.
استانداردهای بین‌المللی مرتبط با تجهیزات الکتریکی مورد استفاده در محیط‌های مستعد انفجار، الزامات مختلفی را برای طراحی، ساخت، آزمایش و استفاده از تجهیزات مشخص می‌کنند.
در زمان انتخاب گلند، صرفاً عبارت «ضد انفجار» روی محصول کافی نیست. باید مشخصات فنی، نوع حفاظت، محدوده کاربرد، گواهینامه‌های مربوطه و سازگاری آن با تجهیز مورد نظر بررسی شود.
همچنین بهتر است مشخصات درج‌شده روی محصول با اطلاعات فنی موجود در کاتالوگ و مستندات سازنده مطابقت داده شود.
هنگام خرید گلند ضد انفجار به چه نکاتی توجه کنیم؟
انتخاب گلند مناسب تأثیر مستقیمی بر عملکرد و ایمنی سیستم دارد. مهم‌ترین مواردی که باید پیش از خرید بررسی شوند عبارت‌اند از:
۱. نوع کابل
ابتدا باید مشخص شود کابل مورد استفاده آرموردار است یا بدون آرمور. ساختار کابل یکی از عوامل اصلی در انتخاب گلند مناسب است.
۲. قطر کابل
گلند باید با محدوده قطر کابل سازگاری داشته باشد. انتخاب گلند نامتناسب ممکن است باعث ایجاد اتصال نامناسب یا کاهش عملکرد آب‌بندی شود.
۳. جنس گلند
با توجه به شرایط محیطی، میزان رطوبت، احتمال خوردگی و شرایط نصب، باید جنس مناسب انتخاب شود.
۴. شرایط محیطی
دمای محیط، رطوبت، مواد شیمیایی، گردوغبار و سایر عوامل محیطی می‌توانند در انتخاب گلند تأثیرگذار باشند.
۵. نوع حفاظت و تأییدیه
مشخصات حفاظتی گلند باید با شرایط محیط و الزامات پروژه مطابقت داشته باشد. در پروژه‌های حساس، بررسی گواهینامه و مستندات فنی محصول اهمیت ویژه‌ای دارد.
۶. سایز رزوه
نوع و اندازه رزوه گلند باید با ورودی تجهیز یا جعبه تقسیم سازگار باشد. استفاده از رزوه نامناسب می‌تواند باعث ایجاد مشکل در نصب و آب‌بندی شود.
تفاوت گلند معمولی و گلند ضد انفجار
گلندهای معمولی بیشتر برای نگهداری کابل، ایجاد آب‌بندی و محافظت از محل ورود کابل طراحی شده‌اند؛ اما گلندهای ضد انفجار برای کاربردهای تخصصی‌تر و محیط‌های مستعد انفجار تولید می‌شوند و باید الزامات حفاظتی مشخصی را برآورده کنند.
بنابراین نمی‌توان صرفاً بر اساس ظاهر یا جنس گلند درباره مناسب بودن آن برای یک محیط ضد انفجار تصمیم گرفت. مشخصات فنی، استاندارد، نوع حفاظت و شرایط کاربرد باید بررسی شوند.
نصب صحیح گلند ضد انفجار
حتی بهترین گلند ضد انفجار نیز در صورت نصب نادرست نمی‌تواند عملکرد مورد انتظار را داشته باشد. هنگام نصب باید دستورالعمل سازنده، سایز کابل، سایز رزوه و الزامات مربوط به آب‌بندی و اتصال به تجهیز رعایت شود.
همچنین بهتر است نصب توسط افراد متخصص و آشنا با تجهیزات برق صنعتی و الزامات محیط‌های مستعد انفجار انجام شود.
جمع‌بندی
گلند ضد انفجار یکی از تجهیزات مهم در سیستم‌های برق صنعتی و پروژه‌هایی است که در محیط‌های مستعد انفجار فعالیت می‌کنند. این تجهیزات علاوه بر تثبیت و نگهداری کابل، در ایجاد یک اتصال ایمن بین کابل و تجهیزات الکتریکی نقش دارند.
انتخاب گلند مناسب باید بر اساس نوع کابل، قطر کابل، نوع تجهیز، جنس گلند، شرایط محیطی، سایز رزوه و استانداردها و تأییدیه‌های محصول انجام شود. همچنین نصب صحیح و استفاده از محصولات معتبر اهمیت زیادی در حفظ ایمنی سیستم دارد.
الکترو صنعت پویان با تجربه فعالیت در حوزه برق صنعتی و تجهیزات ضد انفجار، آماده ارائه مشاوره برای انتخاب و تأمین تجهیزات متناسب با نیاز پروژه‌های صنعتی است. برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره انواع گلندهای ضد انفجار و انتخاب محصول مناسب، می‌توانید با کارشناسان صنعت پویان در ارتباط باشید.