راهنمای انتخاب گلند کابل مناسب برای تجهیزات برق صنعتی و ضدانفجار

انتخاب گلند کابل مناسب یکی از جزئیات مهم در طراحی و اجرای سیستم‌های برق صنعتی است. گلند در ظاهر قطعه‌ای ساده به نظر می‌رسد، اما وظایف مهمی مانند نگهداری کابل، ایجاد آب‌بندی در محل ورود کابل به تجهیزات و در برخی کاربردها اتصال و مهار آرمور کابل را بر عهده دارد. انتخاب اشتباه گلند می‌تواند باعث کاهش آب‌بندی، آسیب به کابل، ورود رطوبت و گردوغبار و در محیط‌های مستعد انفجار، ایجاد مشکلات جدی ایمنی شود.

به همین دلیل، انتخاب گلند نباید فقط بر اساس اندازه رزوه یا ظاهر محصول انجام شود. نوع کابل، قطر واقعی کابل، آرموردار یا بدون آرمور بودن، شرایط محیطی، جنس گلند، درجه حفاظت و در پروژه‌های ضدانفجار، نوع گواهینامه و حفاظت مورد نیاز باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.

گلند کابل چه وظیفه‌ای دارد؟

گلند کابل در محل ورود کابل به تجهیزاتی مانند تابلو برق، جعبه تقسیم، موتور، ترمینال باکس، تجهیزات کنترلی و محفظه‌های الکتریکی نصب می‌شود.

مهم‌ترین وظایف آن عبارت‌اند از:

• نگهداری و تثبیت کابل

• جلوگیری از وارد شدن فشار و کشش مستقیم به محل اتصال کابل

• ایجاد آب‌بندی مناسب در محل ورود کابل

• کمک به حفظ درجه حفاظت محفظه

• محافظت از کابل در برابر برخی عوامل محیطی

• در گلندهای مخصوص کابل‌های آرموردار، مهار آرمور و ایجاد پیوستگی الکتریکی مناسب

بنابراین گلند را باید بخشی از سیستم کابل‌کشی دانست، نه صرفاً یک قطعه جانبی.

اولین قدم؛ نوع کابل را مشخص کنید

یکی از اولین مواردی که هنگام انتخاب گلند باید مشخص شود، ساختار کابل است.

به‌طور کلی کابل‌ها را از نظر انتخاب گلند می‌توان به دو گروه مهم تقسیم کرد:

کابل‌های بدون آرمور

کابل‌های بدون آرمور فاقد لایه فلزی محافظ هستند و در بسیاری از سیستم‌های کنترلی، ابزار دقیق و برخی تأسیسات صنعتی استفاده می‌شوند.

برای این کابل‌ها، گلند باید بتواند کابل را به‌درستی مهار کرده و در محدوده قطر مشخص‌شده توسط سازنده، آب‌بندی مناسبی ایجاد کند.

کابل‌های آرموردار

کابل‌های آرموردار دارای لایه فلزی هستند که برای محافظت مکانیکی کابل مورد استفاده قرار می‌گیرد. گلند این کابل‌ها علاوه بر مهار خود کابل، باید برای ساختار آرمور نیز مناسب باشد.

در این نوع گلندها، معمولاً فقط قطر خارجی کابل کافی نیست و مشخصات مربوط به بخش آرمور یا قطر بستر کابل نیز باید با محدوده اعلام‌شده در دیتاشیت گلند مطابقت داشته باشد.

قطر کابل؛ مهم‌ترین عدد هنگام انتخاب گلند

یکی از رایج‌ترین اشتباهات هنگام خرید گلند، انتخاب آن فقط بر اساس سایز اسمی کابل یا سایز رزوه است.

در واقع باید قطر واقعی کابل اندازه‌گیری شود و با محدوده گیرش یا آب‌بندی گلند مقایسه شود. سازندگان معمولاً برای هر گلند یک محدوده مشخص از قطر کابل را اعلام می‌کنند.

اگر گلند بیش از اندازه بزرگ باشد، ممکن است آب‌بندی مناسب ایجاد نشود. از طرف دیگر، استفاده از گلند بیش از حد کوچک می‌تواند باعث فشار نامناسب و حتی آسیب به روکش کابل شود.

بنابراین قبل از سفارش بهتر است قطر خارجی کابل با ابزار مناسب اندازه‌گیری و با اطلاعات فنی سازنده مقایسه شود.

سایز و نوع رزوه گلند

رزوه یکی دیگر از پارامترهای مهم در انتخاب گلند است. گلند باید از نظر نوع و اندازه رزوه با سوراخ ورودی تجهیز یا جعبه برق سازگار باشد.

رزوه‌های مختلفی در تجهیزات صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ از جمله رزوه‌های متریک و NPT و در برخی تجهیزات انواع دیگر رزوه‌های صنعتی.

برای مثال، اگر ورودی یک جعبه برق برای رزوه مشخصی طراحی شده باشد، استفاده از گلند با رزوه نامتناسب می‌تواند نصب صحیح و آب‌بندی را با مشکل مواجه کند.

بنابراین پیش از خرید باید هم سایز رزوه و هم نوع رزوه بررسی شود.

توجه به درجه حفاظت IP

شرایط محیطی نصب نیز تأثیر زیادی بر انتخاب گلند دارد. اگر تجهیزات در محیط بیرونی، مرطوب، پرگردوغبار یا در معرض شست‌وشو نصب شوند، گلند باید بتواند سطح حفاظت مورد نیاز سیستم را تأمین کند.

درجه حفاظت IP بر اساس استاندارد IEC 60529 مشخص می‌شود و میزان حفاظت محفظه در برابر ورود جامدات و آب را بیان می‌کند. برای همین نباید تنها به عبارت‌هایی مانند «ضد آب» یا «مقاوم در برابر گردوغبار» در توضیحات فروشنده اکتفا کرد؛ بلکه باید مشخصات فنی و درجه حفاظت اعلام‌شده برای محصول بررسی شود.

جنس گلند را متناسب با محیط انتخاب کنید

گلندها در جنس‌های مختلفی تولید می‌شوند و انتخاب جنس مناسب به شرایط پروژه بستگی دارد.

در کاربردهای صنعتی، انواع فلزی مانند برنج، برنج آبکاری‌شده و فولاد ضدزنگ مورد استفاده قرار می‌گیرند. در برخی کاربردها نیز گلندهای پلیمری یا پلاستیکی گزینه مناسبی هستند.

برای محیط‌هایی که احتمال خوردگی، تماس با مواد شیمیایی، رطوبت بالا یا شرایط سخت وجود دارد، مقاومت متریال در برابر شرایط محیطی باید با دقت بیشتری بررسی شود.

به همین دلیل انتخاب جنس گلند باید بر اساس شرایط واقعی پروژه و توصیه سازنده انجام شود.

انتخاب گلند برای محیط‌های ضدانفجار

در محیط‌های مستعد انفجار، موضوع انتخاب گلند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در چنین شرایطی نمی‌توان صرفاً از یک گلند صنعتی معمولی استفاده کرد و باید محصولی انتخاب شود که برای محیط و نوع حفاظت مورد نیاز پروژه مناسب باشد.

در پروژه‌های مناطق خطرناک، مواردی مانند طبقه‌بندی محیط، نوع حفاظت تجهیزات، نوع کابل، ساختار گلند و گواهینامه محصول باید بررسی شوند.

برای برخی کاربردهای مناطق خطرناک، گلندهای دارای حفاظت‌هایی مانند Ex d یا Ex e مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ اما انتخاب نهایی باید بر اساس مشخصات پروژه و گواهینامه معتبر محصول انجام شود.

همچنین باید توجه داشت که وجود عبارت «ضد انفجار» به تنهایی برای انتخاب یک محصول کافی نیست. مشخصات فنی و گواهینامه گلند باید با تجهیز و شرایط نصب مطابقت داشته باشد.

گلند مناسب برای کابل آرموردار و بدون آرمور متفاوت است

یکی از نکات مهم در پروژه‌های صنعتی این است که گلند کابل آرموردار را نمی‌توان به‌جای گلند مناسب کابل بدون آرمور استفاده کرد و برعکس.

در کابل‌های آرموردار، ساختار گلند باید امکان مهار مناسب لایه فلزی کابل و در صورت نیاز ایجاد مسیر پیوستگی الکتریکی مناسب را فراهم کند.

برای کابل‌های بدون آرمور، تمرکز اصلی روی قطر کابل، آب‌بندی و مهار مناسب کابل است.

به همین دلیل هنگام سفارش بهتر است مشخصات کامل کابل در اختیار تأمین‌کننده قرار گیرد.

شرایط محیطی را فراموش نکنید

گاهی یک گلند از نظر اندازه کاملاً مناسب کابل است، اما برای محیط نصب انتخاب مناسبی نیست.

برای انتخاب دقیق باید مواردی مانند:

• نصب داخلی یا خارجی

• میزان رطوبت

• وجود گردوغبار

• احتمال تماس با مواد شیمیایی

• دمای محیط

• میزان لرزش

• شرایط مکانیکی

• وجود گاز یا بخارات قابل اشتعال

• نیاز به حفاظت در برابر آب و گردوغبار

بررسی شوند.

در محیط‌های صنعتی سخت، این عوامل می‌توانند روی جنس، نوع آب‌بندی و مشخصات حفاظتی گلند تأثیر بگذارند.

اشتباهات رایج هنگام خرید گلند کابل

چند اشتباه رایج می‌تواند باعث انتخاب نادرست گلند شود:

انتخاب بر اساس سایز رزوه به‌تنهایی:
M20 یا M25 بودن گلند به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که گلند برای کابل شما مناسب است.

توجه نکردن به قطر واقعی کابل:
قطر واقعی کابل باید با محدوده گیرش گلند مقایسه شود.

استفاده از گلند معمولی در محیط ضدانفجار:
در مناطق خطرناک باید الزامات حفاظتی و گواهینامه محصول بررسی شود.

نادیده گرفتن نوع کابل:
آرموردار یا بدون آرمور بودن کابل در انتخاب گلند اهمیت زیادی دارد.

بی‌توجهی به شرایط محیطی:
رطوبت، مواد شیمیایی، گردوغبار و دما می‌توانند روی انتخاب محصول تأثیر بگذارند.

یک روش ساده برای انتخاب گلند مناسب

برای اینکه انتخاب گلند با دقت بیشتری انجام شود، بهتر است این مراحل را دنبال کنید:

مرحله اول: نوع کابل را مشخص کنید؛ آرموردار یا بدون آرمور.

مرحله دوم: قطر خارجی واقعی کابل را اندازه‌گیری کنید.

مرحله سوم: در کابل آرموردار، مشخصات مربوط به آرمور و قطر بستر کابل را نیز بررسی کنید.

مرحله چهارم: نوع و سایز رزوه ورودی تجهیز را مشخص کنید.

مرحله پنجم: شرایط محیطی محل نصب و درجه حفاظت مورد نیاز را تعیین کنید.

مرحله ششم: در صورت استفاده در محیط خطرناک، نوع حفاظت و گواهینامه مورد نیاز را بررسی کنید.

مرحله هفتم: مشخصات به‌دست‌آمده را با دیتاشیت سازنده تطبیق دهید و سپس گلند مناسب را انتخاب کنید.

جمع‌بندی

انتخاب گلند کابل مناسب برای تجهیزات برق صنعتی و ضدانفجار، موضوعی است که باید با توجه به مجموعه‌ای از عوامل انجام شود. نوع کابل، قطر واقعی کابل، آرموردار یا بدون آرمور بودن، نوع و سایز رزوه، درجه حفاظت، جنس گلند و شرایط محیطی از مهم‌ترین مواردی هستند که باید پیش از خرید بررسی شوند.

در محیط‌های مستعد انفجار نیز علاوه بر این موارد، باید سازگاری گلند با طبقه‌بندی محیط و الزامات حفاظتی پروژه و همچنین گواهینامه‌های مربوطه بررسی شود.

الکترو صنعت پویان با فعالیت تخصصی در حوزه تجهیزات برق صنعتی و ضدانفجار، آماده ارائه مشاوره برای انتخاب و تأمین گلند و سایر تجهیزات مورد نیاز پروژه‌های صنعتی است. انتخاب صحیح تجهیزات، علاوه بر افزایش اطمینان و دوام سیستم، می‌تواند از بسیاری از مشکلات ناشی از نصب و تأمین نامناسب جلوگیری کند.